นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ = นิพพานเป็นสุขอย่างยิ่ง
แม่นํ้าทั้งหลาย ย่อมไหลไปยังมหาสมุทร นํ้าฝนที่ตกลงจากอากาศ ก็ไหลไปยังมหาสมุทร์
ความลดหรือความเต็มของมหาสมุทร ย่อมไม่ปรากฏแก่ตา ฉันใด, ความลดหรือความเต็มของอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ก็ไม่ปรากฏ ฉันนั้น.
ความลดหรือความเต็มของอนุปาทิเสสนิพพานธาตุ ย่อมไม่ปรากฏเพราะเหตุนั้นๆ, นั่นก็เป็นความประหลาดมหรรศจรรย์หนึ่ง ในธรรมวินัย.
็
นิพพานที่เห็นได้เอง
นิพพานที่เห็นได้เอง มีอยู่ว่า เมื่อจิตถูกราคะ ถูกโทสะ ถูกโมหะ ครอบงำแล้ว รึงรัดแล้ว ย่อมคิดเบียดเบียนตนเอง ด้วยการกระทำทางกายบ้าง ด้วยการกระทำทางวาจาบ้าง ด้วยการกระทำทางใจบ้าง, ย่อมคิดเบียดเบียนผู้อื่น ด้วยการกระทำทางกายบ้าง ด้วยการกระทำทางวาจาบ้าง ด้วยการกระทำทางใจบ้าง, ย่อมคิดเบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่นด้วยการกระทำทางกายบ้าง ด้วยการกระทำทางวาจาบ้าง ด้วยการกระทำทางใจบ้าง.
ราคะหรือความกำหนัด คือจิตที่เพ่งเล็งใคร่จะได้จะเอาสิ่งหนึ่งสิ่งใดด้วยอารมณ์ อารมณ์ที่มีต่อสิ่งนั้น เป็นราคะ. เมื่อมีราคะแล้วปรารถนาจะเอาสิ่งหนึ่งสิ่งใด แต่ไม่ได้ตามใจ ย่อมโกรธ หรือเรียกว่าโทสะ เมื่อเกิดราคะโทสะมากเข้า ย่อมหลง หรือเรียกว่าโมหะ.
เบียดเบียนทางกาย ได้แก่ ฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม.
เบียดเบียนทางวาจา ได้แก่ พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ.
เบียดเบียนทางใจ ได้แก่ โลภเพ่งเล็ง พยาบาท เห็นผิด.
เมื่อรู้ชัดเจนในขันธ์ทั้งห้า นั่นคือรู้เห็นตามสภาพความเป็นจริง เมื่อรู้เห็นตามสภาพความเป็นจริง ย่อมเบื่อหน่าย เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคือคลายกำหนัด หรือเรียกว่าวิราคะ วิราคะคือนิพพานธาตุ, เมื่อคลายความกำหนัด ย่อมละราคะที่ครอบงำจิตที่รึงรัดจิตได้, ย่อมละโทสะที่ครอบงำจิตที่รึงรัดจิตได้, ย่อมละโมหะที่ครอบงำจิตที่รึงรัดจิตได้. เมื่อละราคะที่ครอบงำจิตรึงรัดจิตได้แล้ว ละโทสะที่ครอบงำจิตรึงรัดจิตได้แล้ว ละโมหะที่ครอบงำจิตรึงรัดจิตได้แล้ว ย่อมไม่คิดเบียดเบียนตนเอง ย่อมไม่คิดเบียดเบียนผู้อื่น ย่อมไม่คิดเบียดเบียนทั้งตนเองและผู้อื่นทั้งสองอย่าง.
นิพพานที่เห็นได้เอง อะกาลิโก / ไม่ประกอบด้วยกาล, เอหิปัสสิโก / ควรกล่าวกะผู้อื่นว่าท่านจงมาดูเถิด, โอปันนะยิโก / เป็นสิ่งที่ควรน้อมเข้ามาในตน, ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิ / เป็นสิ่งที่ผู้รู้ ก็รู้ได้เฉพาะตน. นิพพานที่เห็นได้เอง ย่อมมีได้ด้วยอาการอย่างนี้.
ทางเพื่อความสิ้นไปแห่งราคะ เพื่อความสิ้นไปแห่งโทสะ เพื่อความสิ้นไปแห่งโมหะนั้น ได้แก่ กายคตาสติ(ตามเห็นกายในกาย), สมถะและวิปัสสนา, สมาธิมีวิตกวิจาร สมาธิไม่มีวิตกวิจาร, สุญญตสมาธิ อนิมิตตสมาธิ อัปปณิหิตสมาธิ, สติปัฏฐานสี่, สัมมัปปธานสี่, อิทธิบาทสี่, อินทรีย์ห้า, พละห้า, โพชฌงค์เจ็ด, อริยมรรคมีองค์แปด.
เมื่อศึกษาปฏิบัติในทางใดทางหนึ่งในบรรดางสิบเอ็ดทางเหล่านี้ ย่อมเป็นที่สร่างแห่งความเมา เป็นที่ขจัดความกระหาย เป็นที่ถอนความอาลัย เป็นที่ตัดวัฏฏะ(วน) เป็นที่สิ้นตัณหา เป็นที่คลายความกำหนัด เป็นที่ดับกิเลส, นี่แหละ คือนิพพาน.
พุทธศาสนานี้ ไม่ใช่มีลาภสักการะและความสรรเสริญเป็นอานิสงส์ ไม่ใช่ความถึงพร้อมด้วยศีลเป็นอานิสงส์ ไม่ใช่ความถึงพร้อมด้วยสมาธิเป็นอานิสงส์ ไม่ใช่ความถึงพร้อมด้วยญาณทัสสนะเป็นอานิสงส์.
แต่ความหลุดพ้นแห่งจิต(เจโตวิมุตติ)ที่ไม่กลับกำเริบอันใด, พรหมจรรย์นี้ มีเจโตวิมุตตินั่นแหละเป็นที่มุ่งหมาย มีเจโตวิมุตตินั่นแหละเป็นแก่นสาร มีเจโตวิมุตตินั่นแหละเป็นผลสุดท้ายของพรหมจรรย์(นิพพาน).
เพราะฉะนั้น คำสอนอันใด การศึกษาอันใด การปฏิบัติอันใด เป็นไปเพื่อความเบื่อหน่ายคลายกำหนัด การศึกษาปฏิบัติอันนั้น เป็นไปพร้อมกับนิพพานธาตุ อันเป็นความสิ้นไปแห่งราคะ เป็นความสิ้นไปแห่งโทสะ เป็นความสิ้นไปแห่งโมหะ ชื่อว่า พุทธศาสนา.
แต่ถ้าหาก คำสอนอันใด การศึกษาอันใด การปฏิบัติอันใด เป็นไปเพื่อความกำหนัด เป็นไปเพื่อความเพลิดเพลิน เป็นไปเพื่อความสยบมัวเมา เป็นไปเพื่อตัณหา เป็นไปเพื่ออุปาทานแล้ว คำสอนอันนั้น การศึกษาอันนั้น การปฏิบัติอันนั้น เป็นอันตรายต่อพระพุทธศาสนาโดยแท้ ผู้ศึกษาปฏิบัติเช่นนั้นอยู่ ย่อมเป็นไปเพื่อเพิ่มทุกข์เพิ่มโทษโดยแท้.
(อ้างอิง อริย. ๔๘๑. อ้างถึง บาลี ติก. อํ. ๒๐ / ๒๐๒ / ๔๙๕). อริย. ๑๓๗๓. อ้างถึง บาลี สฬา. สํ. ๑๘ / ๔๔๑ - / ๖๗๔-). อริย. ๔๘๙. อ้างถึง บาลี มู. ม. ๑๒ / ๓๗๐- / ๓๕๑-).
คำย่อ : อ้างอิง อริย ๔๘๙. อ้างถึง บาลี ติก. อํ. ๒๐ / ๒๐๒ / ๔๙๕. = อริยสัจจากพระโอษฐ์ ชุดธรรมโฆษณ์ ของพุทธทาส หน้า ๔๘๙ อ้างถึงบาลี ติกนิบาต อังคุตตรนิกาย ไตรปิฎก ฉบับบาลีสยามรัฐ ฉบับอนุสรณ์รัชกาลที่เจ็ด ชุดพิมพ์ครั้งแรก เล่มที่ ๒๐ หน้า ๒๐๒ ข้อ ๔๙๕. คำย่ออื่นๆ ให้ถือตามนัยดังกล่าวนี้ เช่น -
ปฏิจจ. = ปฏิจจสมุปบาทจากพระโอษฐ์......ฯ............
พุทธ. = พุทธประวัติจากพระโอษฐ์........ฯ..........
(ดูรายละเอียดตามสารบัญในเรื่องธรรมนั้นๆ).
*** เสียสละทรัพย์ เพื่อรักษาอวัยวะ, เสียสละอวัยวะ เพื่อรักษาชีวิต, เสียสละชีวิต เพื่อรักษาธรรม***
Webmaster < < ติดต่อเรา
n
| สารบัญ พระสูตรในเวปไซต์ แก้ไขใหม่หมด |