นิพพาน นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะนะตะ คือธรรมที่สิ่งใดน้อมไปไม่ได้. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะนาสะวะ คือไม่มีกิเลสเป็นสิ่งเศร้าหมองโดยประการทั้งปวง. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า สัจจะ คือเป็นของจริงแท้ ไม่สิ่งอื่นเปรียบ. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ปาระ คือฝั่งนอกที่กิเลสตัณหาตามไม่ถึง. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า นิปุนะ สิ่งละเอียดอ่อนสำหรับการศึกษาและปฏิบัติ. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า สุทุททะสะ คือผู้ยังไม่กิเลสเห็นได้ยากที่สุด. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะชัชชะระ คือไม่คร่ำคร่าโดยประการทั้งปวง. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ธุวะ คือมั่นคงไม่แปรผัน. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะปะโลกินะ คือเป้าที่หมายเป็นนิพพาน. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะนิทัสสะนะ คือเป็นสิ่งที่เห็นได้ยากทางตา และผู้อื่นพลอยเห็นด้วยไม่ได้. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งราคะ ความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า นิปปะปัญจะ คือเพราะว่างจากกิเลสจึงไม่มีเครื่องกีดกั้นให้บรรลุ. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า สันตะ คือสงบรำงับจากสิ่งเสียดแทงและทุกข์โทษทั้งหลาย. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะมะตะ คือไม่ตายเพราะอยู่นอกอำนาจเหตุปัจจัย. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ปะณีตะ คือละเอียดประณีตพ้นจากความเป็นรูปธรรมและนามธรรม. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า สิวะ คือสงบเย็นเพราะปราศจากกิเลส. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า เขมะ คือเกษมจากสิ่งที่รบกวนจิตใจ. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ตัณหักขยะ คือการสิ้นสุดแห่งตัณหา. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อัจฉริยะ คือสิ่งน่าอัศจรรย์. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อัพภุตะ คือสิ่งที่ไม่มีไม่เป็น. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะนีติกะ คือพ้นดีพ้นชั่ว ไม่มีเสนียดจัญไร. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะนีติกะธัมมะ คือมีปรกติภาวะไม่มีเสนียดจัญไรเป็นธรรมดา. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อัพยาปัชฌะ คือไม่มีความเบียดเบียนเป็นสภาวะ. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า วิราคะ คือความคลายออกจากความย้อมติดในความยึดมั่นถือมั่น นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า สุทธิ คือบริสุทธิ์หมดจด เพราะไม่มีความเศร้าหมอง. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า มุตติ คือความหลุดพ้นจากความยึดมั่นด้วยอุปาทาน. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า อะนาละยะ คือไม่มีความอาลัย. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ทีปะ คือเป็นดวงประทีปของสัตว์ผู้จมอยู่ในความมืดคืออวิชชา. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า เลณะ คือที่หลบที่ซ่อนจากภัย. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ตาณะ คือที่ป้องกันต้านทานข้าศึกสัตรู. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า สรณะ คือเป็นที่พึ่งที่พ้นภัย. นิพพาน คือความสิ้นไปแห่งโทสะ ความสิ้นไปแห่งโมหะ อันใด, อันนี้แล เรียกว่า ปรายะนะ คือเป้าหมายที่สุดทาง. (อ้างอิง อริย. ๔๖๓. บาลี สฬา. สํ. ๑๘ / ๔๔๑ - /๖๗๔ - ).
|