| - ชาติ / ความเกิด- การเกิด การกำเนิด การก้าวลงสู่ครรภ์ การบังเกิด การบังเกิดโดยยิ่ง ความปรากฏของขันธ์ทั้งหลาย การที่สัตว์ได้อายตนะทั้งหลาย ในสัตว์นิกายนั้นๆ ของสัตว์เหล่านั้นๆ, นี้ เรียกว่า ความเกิด. ชาติ หรือเรียกว่า ความเกิด เช่น คำว่า ชาติปิทุกขา / แม้ความเกิดก็เป็นทุกข์ ในทางพุทธศาสนา ไม่ได้หมายความว่าเกิดจากท้องแม่อย่างเดียว เช่นสัตว์ปฏิสนธิในครรภ์แล้วคลอดออกมา เป็นภาระหนักแก่มารดา ซึ่งได้เลี้ยงดูบุตรอันเกิดแล้วนั้น ด้วยโลหิตของตนเอง คำว่า โลหิต หมายถึงน้ำนมของมารดา. ทารกนั้นเจริญวัยขึ้น มีอินทรีย์อันเจริญเต็มที่แล้ว เล่นของเล่นสำหรับเด็ก เช่นเล่นไถน้อยๆ เล่นหม้อข้าวหม้อแกง เล่นของเล่นชื่อโมกขจิกะ (ของเล่นชนิดหนึ่ง ตอนบนหมุนได้) เล่นกังหันลมน้อยๆ เล่นตวงของของด้วยเครื่องตวงที่ทำด้วยใบไม้ เล่นรถน้อยๆ เล่นธนูน้อยๆ. ทารกนั้นครั้นเจริญวัยขึ้นแล้ว มีอินทรีย์ ๖ คือ ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ อันเจริญเต็มที่แล้ว เป็นผู้เอิบอิ่มเพียบพร้อมด้วยกามคุณห้า คือ รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ให้เขาบำเรออยู่, ทางตาด้วยรูป ทางหูด้วยเสียง ทางจมูกด้วยกลิ่น ทางลิ้นด้วยรส และทางผิวกายด้วยการสัมผัสผิวกาย ซึ่งล้วนแต่เป็นสิ่งน่าปรารถนา น่ารักใคร่ น่าพอใจ เป็นที่ยวนตายวนใจให้รัก เป็นที่เข้าไปตั้งอาศัยอยู่แห่งความใคร่ เป็นที่ตั้งแห่งความกำหนัดย้อมใน และเป็นที่ตั้งแห่งความรัก. ทารกนั้น ครั้นเห็นรูปด้วยตา เป็นต้น ที่ยั่วยวนให้เกิดความรัก ย่อมขัดใจในรูปเป็นต้น ที่ไม่เป็นที่ตั้งแห่งความรัก ไม่เป็นผู้ตั้งไว้ซึ่งสติอันเป็นไปในกาย มีใจเป็นอกุศล ไม่รู้ตามที่เป็นจริง ซึ่งเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ อันเป็นที่ดับไม่เหลือแห่งธรรมอันเป็นบาปอกุศลทั้งหลาย. กุมารน้อยนั้น เมื่อประกอบด้วยความยินดี และความยินร้ายอยู่เช่นนี้แล้ว เสวยเฉพาะเวทนาใดๆที่เป็นสุขก็ตาม เป็นทุกข์ก็ตาม ไม่ใช่ทุกข์ไม่ใช่สุขก็ตาม ย่อมเกิดความอยากได้ อยากมี อยากเป็น ซึ่งเรียกว่า ตัณหา. เขาย่อมเพลิดเพลิน พร่ำสรรเสริญ เมาหมกอยู่ ซึ่งเวทนานั้นๆ. เมื่อเป็นอยู่เช่นนั้น ความเพลิน ย่อมบังเกิดขึ้น ความเพลินใดในเวทนาทั้งหลาย มีอยู่, ความเพลินนั้นเป็นอุปาทาน อุปาทานคือความยึดมั่นถือมั่น.. เพราะอุปาทานของเขานั้นเป็นปัจจัย จึงเกิดมีภพ ภพมี ๓ คือกามภพ ๑ ได้แก่ ความกำหนัดด้วยอำนาจความตริตรึก คือกามของคนเรา รูป เสียง กลิ่น รส สัมผัส ไม่ใช่กาม เป็นเพียงคุณค่าของกาม, รูปภพ ๑ ได้แก่ ภาวะความเพลิดเพลินหลงใหลอยู่ในรูปที่เห็นว่าสวยๆ ที่เห็นว่างามๆ หรือแม้แต่ติดอยู่ในรูปฌาน, อรูปภพ ๑ ได้แก่ ภาวะความรู้สึก ความจำได้หมายรู้ ความคิดนึก เป็นต้น, แม้แต่อรูปฌาน. เพราะภพเป็นปัจจัย จึงเกิดมีชาติ, เพราะชาติเป็นปัจจัย } ชรามรณะ คือความแก่และความตาย, โสกะ คือความโศก, ปริเทวะ คือความร่ำไรรำพัน, ทุกขะ คือความทุกข์กาย, โทมนัส คืความทุกข์ใจ, อุปายาสะ คือความคับแค้นใจ จึงเกิดขึ้นพร้อม. ความเกิดขึ้นพร้อมแห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนั้น ย่อมมีได้ ด้วยอาการอย่างนี้. ดังนั้น ชาติ หรือความเกิดจึงไม่ได้หมายความว่า เกิดจากท้องมารดาอย่างเดียว. |